Web sitesi yaptırma süreci üç sorunun cevabıyla başlar: site ne işe yarayacak, kimler ziyaret edecek ve ziyaretçinin ne yapmasını istiyorsunuz. Bu üçü netleşmeden alınan her teklif tahminden ibaret kalır. Aşağıda, hiç site yaptırmamış birinin baştan sona ihtiyaç duyacağı adımları sırayla topladık; bütçe aralıklarını da yazının içinde bulacaksınız.
Karar vermeden önce hangi soruları cevaplamalıyım?
Projelerin çoğu teknik bir aksaklıktan değil, en baştaki belirsizlikten dolayı uzar. Şu dört soruyu bir kâğıda yazıp cevaplarsanız, görüşeceğiniz herkes size çok daha isabetli bir rakam söyler.
- Siteden ne bekliyorsunuz? Telefonunuzun çalması mı, sepete ürün eklenmesi mi, yoksa “aradıklarında ciddi bir kurum görsünler” mi? Bunlar birbirinden farklı üç sitedir.
- Kim ziyaret edecek? Son kullanıcı mı, satın alma sorumlusu mu, bayi mi? Bir satın alma sorumlusunun aradığı bilgi ile son kullanıcının aradığı bilgi aynı olmaz.
- Ziyaretçi hangi eylemi yapsın? Form doldurmak, WhatsApp’tan yazmak, katalog indirmek, randevu almak… Tek bir ana eylem belirleyin, kalanlar onu desteklesin.
- Başarıyı nasıl ölçeceksiniz? “Güzel olmuş” bir ölçü birimi değildir. Ayda kaç form, kaç arama ya da kaç sipariş beklediğinizi baştan söyleyin.
Bu cevaplar sayfa sayısını, hangi bilgilerin öne çıkacağını, hatta menü sırasını belirler. Aynı zamanda ilerleyen haftalarda “şurası da olsun” diye eklenen ve bütçeyi şişiren isteklerin önüne geçer.
Alan adı nasıl seçilir ve kimin üzerine kayıtlı olmalı?
Alan adı dijitaldeki adresinizdir ve bir gün çalıştığınız ekibi değiştirseniz bile sizde kalması gereken varlıktır. Kayıt mutlaka sizin ya da şirketinizin adına, sizin erişebildiğiniz bir e-posta hesabıyla açılmalıdır. Birlikte çalıştığınız kişi alan adını kendi hesabından alırsa, yollar ayrıldığında siteyi taşımak zorlaşır.
İyi bir alan adı nasıl olur?
- Telefonda söylediğinizde karşı tarafın harf harf sormayacağı kadar sade olsun.
- Tire, rakam ve Türkçe karakterlerden uzak durun.
- Marka adınıza yakın kalın; anahtar kelime doldurulmuş uzun adresler bugün fayda getirmiyor.
- .com.tr gibi uzantılarda belge istenebilir; başvurudan önce güncel şartlara bakın.
Barındırma ile alan adı aynı şey mi?
Değil. Alan adı adres, barındırma ise sitenin dosyalarının durduğu yer. İkisi ayrı ayrı yenilenir ve iki faturanın da size gelmesi gerekir. Küçük ve orta ölçekli bir site için bu tarafta yıllık 3.900 ₺ civarı bir gider öngörmek gerçekçi olur.
Hazır tema, site kurucu ve özel tasarım arasındaki fark ne?
Hazır tema
Satın alınan bir şablonun içine sizin içeriğiniz yerleştirilir. Hızlıdır, ilk maliyeti düşüktür. Karşılığında şablonun kurgusuna uymak zorunda kalırsınız: düzen, sizin anlatmak istediğinize göre değil şablonu üreten kişinin varsayımlarına göre kurulmuştur. Çoğu şablon hiç kullanmayacağınız onlarca özelliği de beraberinde getirir, bu da siteyi ağırlaştırır.
Site kurucu platformlar
Sürükle bırak mantığıyla çalışan abonelikli sistemler ilk gün cazip görünür. Sorun genelde ikinci yıl çıkar: içerik büyüdükçe düzen dağılır, platformun izin vermediği bir şeye ihtiyaç duyarsınız ve siteyi başka bir yere taşımak neredeyse imkânsız hâle gelir. Aboneliği bıraktığınız gün siteniz de kapanır.
Özel tasarım
Düzen sizin içeriğinize, ürün anlatımınıza ve satış sürecinize göre kurgulanır. Daha uzun sürer ve daha pahalıdır; buna karşılık site sizindir, dosyalar sizdedir, işiniz büyüdükçe genişleyebilir. Özel web tasarım tarafında asıl fark görselden çok kurguda ortaya çıkar: ziyaretçiyi hangi sırayla neye ikna edeceğinizi tasarlarsınız.
Bunların hiçbiri diğerinden mutlak olarak üstün değil. Yeni açılmış, tek hizmet satan bir işletme için özenle kurulmuş bir şablon fazlasıyla yeterli olabilir. Ayırt edici soru şu: siteniz sizin için bir kartvizit mi, yoksa çalışan bir satış kanalı mı?
Hangi ihtiyaca hangi çözüm ve ne kadar bütçe uyar?
| İhtiyacınız | Doğru çözüm | Yaklaşık bütçe |
|---|---|---|
| Küçük ölçekli tanıtım, birkaç sayfa ve iletişim formu | Sade kurulum, Başlangıç paketi | 18.500 ₺ |
| Hizmet sayfaları, referanslar, blog ve arama görünürlüğü | Özel tasarım, Profesyonel paket | 34.900 ₺ |
| Çok dilli, çok lokasyonlu, bayi girişi olan kurumsal site | Kurumsal çözüm | Teklife bağlı |
| İnternetten ürün satışı, ödeme ve kargo bağlantısı | E-ticaret altyapısı | 38.000 ₺’den |
| Kendi iş akışınızı yöneten panel, sipariş veya takip sistemi | Özel yazılım | 45.000 ₺’den |
| Önce marka görünümü: logo, renk, tipografi, basılı malzeme | Kurumsal kimlik çalışması | 12.500 ₺’den |
Bu rakamlar tasarım ve geliştirme tarafını kapsar. Barındırma, alan adı yenileme, aylık bakım ve varsa reklam bütçesi ayrı kalemlerdir. Güncel dökümün tamamını fiyatlandırma sayfamızda görebilirsiniz.
Kimden yaptırmalıyım?
Ajans
Tasarım, yazılım ve içerik tek çatı altındadır; biri izne çıktığında iş durmaz. Küçük ekipli yapılarda doğrudan işi yapan kişiyle konuşursunuz, büyük yapılarda araya bir yönetici girer. Fiyat genellikle serbest çalışandan yüksek olur.
Serbest çalışan
Daha ekonomik ve iletişimi daha hızlı bir seçenek. Riski, tek kişiye bağımlı kalmanız: hastalık, tatil ya da yoğun başka bir proje sizin işinizi bekletir. Tasarımı ve yazılımı aynı anda iyi yapan kişi sayısı da azdır. İkisi arasındaki farkı ajans mı freelancer mı yazımızda ayrıntılı karşılaştırdık.
Tanıdık
Pratikte en pahalı seçenek çoğu zaman ücretsiz yapılan iştir. Sözleşme, teslim tarihi ve iş tanımı olmadığı için düzeltme istemeye çekinirsiniz; iş yarım kaldığında elinizde ne dosya ne de muhatap kalır.
Hazır platform
Kendiniz kurmak istiyorsanız mümkün. Ancak sitenin kurulması ile sitenin işe yaraması ayrı şeylerdir; metin, görsel ve kurgu yükü yine sizin omzunuzda kalır.
Teklif isterken karşı tarafa neleri anlatmalıyım?
“Bir web sitesi istiyorum, fiyat nedir?” sorusuna verilen her cevap ya çok yüksek ya çok düşüktür. Şu maddeleri içeren yarım sayfalık bir metin, aldığınız teklifleri birbiriyle karşılaştırılabilir hâle getirir.
- Ne iş yaptığınız ve kime sattığınız.
- Beğendiğiniz üç site ve tam olarak neyini beğendiğiniz.
- Tahmini sayfa listesi ve kaç dil olacağı.
- Bağlanması gereken sistemler: muhasebe programı, kargo, ödeme, müşteri takibi, rezervasyon.
- Metin ve fotoğrafların hazır olup olmadığı.
- Yetişmesi gereken bir tarih varsa nedeni: fuar, sezon, açılış.
- Ayırabileceğiniz bütçe aralığı.
Bütçeyi paylaşmak sizi zayıf duruma düşürmez; aksine, o bütçeyle nelerin yapılabileceğini konuşmayı mümkün kılar. Rakamını söylemeyen müşteriye herkes en geniş kapsamı teklif eder.
Anlaşmada neler yazılı olmalı?
Sözlü mutabakat, iş uzadığında iki tarafı da zor durumda bırakır. Kısa bile olsa yazılı bir metinde şunlar bulunsun: teslim edilecek sayfaların listesi, kaç tur düzeltme hakkınız olduğu, ödeme planı, gecikme hâlinde ne olacağı, alan adı ve sunucu hesaplarının kimin adına açılacağı, projenin sonunda hangi dosyaların size verileceği. Bu maddeler bir güvensizlik işareti değil, iki tarafın da aynı şeyi anladığının kanıtıdır.
Sayfa listesini nasıl çıkarırım?
En pratik yöntem, müşterinizin kafasındaki soruları sıralamaktır. Ne yapıyorsunuz, nasıl çalışıyorsunuz, daha önce kimlerle çalıştınız, fiyat nasıl belirleniyor, size nasıl ulaşılır. Her sorunun karşılığı bir sayfadır. Bu yöntemle çıkan liste, rakip sitelerin menüsünü kopyalayarak hazırlanan listeden çok daha isabetli olur.
Metinleri ve görselleri kim hazırlayacak?
Projelerin en çok takıldığı yer burasıdır. Tasarım biter, içerik gelmez, site aylarca “yakında” yazısıyla bekler. Baştan üç yoldan birini seçin: metinleri kendiniz yazarsınız, tamamen karşı tarafa bırakırsınız ya da siz ham bilgiyi verirsiniz, düzenlemeyi onlar yapar. Düzenli içerik desteği ayrı bir hizmettir ve aylık 6.500 ₺’den başlar.
Görsellerde iki hata sık görülür. Birincisi, internette bulduğu fotoğrafı izinsiz kullanmak; ikincisi, bütün sayfaları birbirine benzeyen stok görsellerle doldurmak. Kendi atölyenizin, ekibinizin ve gerçek işlerinizin fotoğrafı, en pahalı stok görselden daha ikna edicidir.
Yayına almadan önce neleri kontrol etmeliyim?
| Kontrol | Neden önemli |
|---|---|
| Telefon görünümü | Ziyaretlerin büyük bölümü mobilden gelir; masaüstünde düzgün duran her şey küçük ekranda düzgün durmaz |
| Form testi | Gönderilen mesajın gerçekten ulaştığını ve istenmeyen klasörüne düşmediğini kendi adresinizle doğrulayın |
| Açılış hızı | Sıkıştırılmamış tek bir fotoğraf bile sayfayı saniyelerce geciktirebilir |
| Güvenlik sertifikası | Adres https ile başlamıyorsa tarayıcı ziyaretçiyi uyarır |
| Sayfa başlıkları ve açıklamaları | Arama sonuçlarında görünen metin budur; boş bırakılırsa rastgele bir cümle çekilir |
| Eski adreslerin yönlendirilmesi | Yenilenen sitelerde eski bağlantılar hata sayfasına düşerse birikmiş görünürlük kaybolur |
| Yasal metinler ve iletişim bilgileri | Gizlilik, çerez ve iletişim bilgilerinin eksiksiz olması hem güven hem yükümlülük konusudur |
| Erişim bilgileri | Alan adı, barındırma ve yönetim paneli şifrelerinin bir kopyası mutlaka sizde dursun |
| Yedekleme | İlk yedeğin yayın gününde alındığından emin olun |
Site yayına girdikten sonra ne oluyor?
Yayın günü bitiş değil, başlangıçtır. Kullanılan altyapının güncellemeleri çıkar, formlar bozulabilir, sunucu tarafında sorunlar yaşanabilir. Bunları takip eden düzenli bir bakım ve destek anlaşması aylık 2.500 ₺ seviyesindedir ve çoğu işletme için sigortadan farksızdır.
Görünürlük de kendiliğinden gelmez. Arama motorlarında sıra almak isteyen bir işletme için düzenli SEO çalışması aylık 12.000 ₺, reklam hesaplarının yönetimi ise reklam bütçesi hariç aylık 9.000 ₺ seviyesinde bir kalemdir. İkisini birden yapmak zorunda değilsiniz; hangisinin size uyduğu, müşterinizin sizi nasıl aradığına bağlı.
İlk üç ay için sade bir plan işe yarar. Ziyaretçi ölçümünü kurun, arama motoru araçlarına siteyi tanıtın, gelen form ve aramaları not edin. İkinci ay hangi sayfaların hiç okunmadığını, hangi cümlelerin işe yaradığını görürsünüz. Üçüncü ay eksik kalan içerikleri tamamlarsınız. Yayına alındığı gün bırakılan siteler genellikle bir yıl sonra baştan yaptırılır; küçük düzeltmelerle beslenen siteler ise yıllarca çalışır.
Özetle: önce ne istediğinizi netleştirin, alan adını kendi adınıza alın, ihtiyacınıza uyan çözümü seçin ve içerik işini baştan planlayın. Bu dördünü halleden bir proje neredeyse hiç aksamaz.
Kafanızdaki fikri konuşup size uygun bir yol haritası çıkaralım; buradan teklif isteyebilirsiniz.
